ประวัติความเป็นมา

ด้วยกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในฐานะหน่วยงานที่มีภารกิจด้านการพัฒนากำลังคนทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโยโลยีของประเทศไทยเล็งเห็นว่ากลไกการพัฒนาอัจฉริยะภาพทางวิทยาศาสตร์ในระดับเยาวชนที่เป็นอยู่ในปัจจุบันไม่เพียงพอต่อการสร้างฐานกำลังคนทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่องจนถึงระดับเป็นมวลวิกฤต (Critical mass)

ดังนั้นจำเป็นต้องมีกลไกในการสนับสนุนเพื่อส่งเสริมให้เกิดการจัดการที่เอื้อต่อการสร้างกำลังคน โดยถือเป็นการดำเนินการร่วมกันของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และกระทรวงศึกษาธิการ ในการจัดทำโครงการ วมว.เพื่อรองรับนักเรียนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในการพัฒนาเป็นนักวิจัยศักยภาพใหม่ให้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและเป็นกำลังสำคัญของประเทศต่อไปในอนาคตโดยคัดสรรนักเรียนที่มีศักยภาพสูงทางด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เพื่อส่งเสริมให้เป็นนักวิจัยหรือผู้มีความรู้ความสามารถทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีคุณภาพอันจะเป็นกำลังสำคัญต่อการพัฒนาประเทศต่อไปในอนาคต

การก้าวเข้าสู่โครงการ วมว. (พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน)

โครงการ วมว. (Science Classrooms in University-Affiliated Schools - SCiUS) เป็นโครงการของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ที่ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยต่างๆ เพื่อสร้างนักวิจัยตั้งแต่ระดับมัธยมปลาย

• การเข้าร่วมโครงการ: โรงเรียน มอ.วิทยานุสรณ์ สุราษฎร์ธานี และ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ได้รับคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการเป็น คู่ศูนย์ลำดับที่ 17 ของประเทศ ในปี พ.ศ. 2559

• จุดเด่นของหลักสูตร: โครงการ วมว. ของที่นี่ถูกออกแบบให้ตอบโจทย์ BCG (Bio-Circular-Green) โดยมุ่งเน้นวิทยาการและเทคโนโลยีที่สอดคล้องกับจุดแข็งของ ม.อ. วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ได้แก่ เทคโนโลยีสารสนเทศ, เทคโนโลยีชีวภาพ , และเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและอาหาร, ทักษะการเป็นผู้ประกอบการ, และทักษะด้านดิจิทัล

พัฒนาการของ "โครงงานวิทยาศาสตร์" ของนักเรียน

โครงงานวิทยาศาสตร์ไม่ใช่แค่วิชาเรียน แต่เป็น "หัวใจหลัก" ของหลักสูตร วมว. ที่เปลี่ยนนักเรียนให้กลายเป็น "ยุววิจัย" (Young Researchers) โดยมีประวัติและรูปแบบการพัฒนา ดังนี้:

• เปลี่ยนจากห้องเรียนสู่ห้องปฏิบัติการจริง (Research-based Learning): นักเรียนในโครงการจะได้ทำโครงงานวิทยาศาสตร์โดยมี อาจารย์และนักวิจัยจาก ม.อ. วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี เป็นที่ปรึกษาโดยตรง ทำให้นักเรียนได้ก้าวออกจากห้องเรียนปกติ เข้าไปใช้ห้องปฏิบัติการและเครื่องมือวิทยาศาสตร์ขั้นสูงของมหาวิทยาลัย 

• บูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่สากล: หัวข้อโครงงานวิทยาศาสตร์ของนักเรียนได้รับการผลักดันให้ใช้กระบวนการคิดวิเคราะห์เพื่อแก้ปัญหาในพื้นที่ เช่น การแปรรูปผลิตผลทางการเกษตร, การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในภาคใต้, หรือการประยุกต์ใช้ IoT (Internet of Things) 

• เวทีการแข่งขันวิชาการระดับประเทศ (SCiUS Forum): ตั้งแต่เริ่มต้นโครงการจนถึงปัจจุบัน นักเรียนจะต้องนำผลงานโครงงานวิทยาศาสตร์ไปนำเสนอในเวทีระดับประเทศอย่าง SCiUS Forum เป็นประจำทุกปี โดยจัดแบ่งกลุ่มการนำเสนอออกเป็น 9 สาขาหลัก (สาขาเคมี สาขาชีววิทยาและเทคโนโลยีชีวภาพสาขาฟิสิกส์ พลังงาน และดาราศาสตร์สาขาคณิตศาสตร์และสถิติ สาขาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมและนิเวศวิทยา สาขาเทคโนโลยีดิจิทัลและคอมพิวเตอร์ สาขาสะเต็มศึกษาและวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพและการแพทย์ สาขาวัสดุศาสตร์) ซึ่งนักเรียนจะต้องฝึกฝนทักษะการนำเสนอทั้งในรูปแบบปากเปล่าเป็นภาษาอังกฤษ (Oral Presentation) และรูปแบบโปสเตอร์ (Poster Presentation)

• มุ่งสู่การเป็นนวัตกร (Innovator): ปัจจุบัน เป้าหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ได้ยกระดับจากการทดลองเพื่อหาคำตอบทางวิทยาศาสตร์ทั่วไป สู่การสร้าง "นวัตกรรม" ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง สร้างมูลค่าเพิ่ม และเตรียมความพร้อมให้นักเรียนเติบโตไปเป็นนักวิจัยระดับมืออาชีพหรือผู้สร้างสรรค์เทคโนโลยีในระดับสากลตามวิถีแห่งศตวรรษที่ 21